Bir binanın depremde nasıl davranacağı büyük ölçüde projede değil, sahada belirlenir. Aynı proje, iki farklı şantiyede iki farklı yapı ortaya çıkarabilir. Farkı yaratan, betonarmenin nasıl uygulandığıdır.
1. Beton Sınıfı ve Kalitesi
Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği, betonarme taşıyıcı sistemlerde kullanılacak betonun asgari sınıfını belirler. Ancak yalnızca doğru sınıfta beton sipariş etmek yeterli değildir. Beton şantiyeye ulaştıktan sonra su eklenmesi, kalıba yerleştirilirken yeterince vibratör uygulanmaması veya çok yüksekten dökülmesi hâlinde, laboratuvarda doğru sınıf çıkan beton yapıda beklenen dayanımı vermez.
2. Donatı Düzeni
Depremde yapıyı ayakta tutan, betonun tek başına dayanımı değil; beton ve çeliğin birlikte çalışmasıdır. Bu nedenle:
- Etriye sıklaştırması, kolon ve kirişlerin uç bölgelerinde projede belirtildiği gibi yapılmalıdır. Deprem sırasında enerji bu bölgelerde tüketilir.
- Etriye kancaları 135 derece bükülmeli ve çekirdek betonun içine dönmelidir. 90 derece bükülen kancalar deprem anında açılır.
- Bindirme boyları ve eklerin yeri projeye uygun olmalı, tüm ekler aynı kesitte toplanmamalıdır.
3. Pas Payı
Donatının beton yüzeyine olan uzaklığı olan pas payı, iki işi birden görür: donatının korozyona karşı korunmasını sağlar ve yangında çeliğin ısıya doğrudan maruz kalmasını geciktirir. Pas payı plastik takozlarla düzenli olarak sağlanmalıdır. Donatının kalıba dayandığı noktalarda, birkaç yıl içinde yüzeyde pas lekeleri ve dökülmeler görülür.
4. Kür
Beton döküldükten sonra hidratasyonun sürebilmesi için nemini koruması gerekir. Özellikle sıcak ve rüzgârlı havalarda kürü ihmal edilen bir döşemede yüzey çatlar ve dayanım kaybı yaşanır. Kür; sulama, örtü veya kür malzemesi ile sağlanabilir ve dökümden hemen sonra başlamalıdır.
Zemin ve Taşıyıcı Sistem
Betonarme kalitesi kadar, yapının oturduğu zeminin doğru etüt edilmesi ve temel tipinin buna göre seçilmesi de belirleyicidir. Ayrıca kolonların planda dengeli dağıtılması, ani rijitlik değişimlerinden ve yumuşak kat oluşumundan kaçınılması, projelendirme aşamasında ele alınması gereken başlıklardır.
Özetle
Deprem güvenliği tek bir kalemde değil; zemin etüdünden proje disiplinine, malzeme seçiminden işçiliğe kadar uzanan bir zincirde sağlanır. Zincirin en zayıf halkası, binanın performansını belirler.
Projelerimizde uyguladığımız kalite standartları için Kalite Politikamızı inceleyebilirsiniz.